Mjeti digjital “Raporto një problem” në www.zzz.org.mk u mundëson qytetarëve të raportojnë problemet lokale mjedisore dhe të kontribuojnë në trajtimin e tyre nga komunat përgjegjëse. Rezultatet e pilotimit tregojnë se ekziston interes për një mekanizëm të tillë, por edhe se nevojitet komunikim më efikas me institucionet, transparencë më e madhe dhe përfshirje e vazhdueshme e qytetarëve.

Full report on the following link.

87 raportime dhe 53 përgjigje të pranuara

Deri më 17 shtator 2026, përmes mjetit “Raporto një problem” janë paraqitur gjithsej 87 raportime për probleme lokale mjedisore. Për të vlerësuar efikasitetin e procesit, Qendra për Aktivizëm Rinor KRIK realizoi një pyetësor shtesë për të gjithë personat që kishin raportuar probleme, të paktën një javë pas përcjelljes së raportimeve te komunat.

Pyetësorit iu përgjigjën 53 persona, që përfaqëson një shkallë përgjigjeje prej 60,9%. Analiza bazohet në përgjigjet e tyre dhe në përvojat e ekipit të projektit gjatë komunikimit me komunat.

Pjesa më e madhe e përgjigjeve të analizuara, përkatësisht 39 nga 53 ose 73,6%, vijnë nga Rajoni i Shkupit. Për shkak të këtij përqendrimi gjeografik, rezultatet nuk përfaqësojnë një pasqyrë të shpërndarë në mënyrë të barabartë për të gjitha rajonet planifikuese të vendit, por një analizë të raportimeve dhe informacioneve kthyese të mbledhura gjatë pilotimit.

Mbeturinat dhe deponitë ilegale ndër problemet më të raportuara

Të dhënat tregojnë se menaxhimi i mbeturinave është tema më e shpeshtë në raportimet e analizuara nga Rajoni i Shkupit. Nga gjithsej 39 raportime të analizuara nga ky rajon, 31 kanë të bëjnë me deponitë ilegale, grumbullimin e mbeturinave komunale, vendosjen e kontejnerëve dhe menaxhimin e papërshtatshëm dhe ndarjen joefikase të mbeturinave.

Ndër problemet e tjera të raportuara janë automjetet e braktisura në hapësirat publike, mirëmbajtja e pamjaftueshme e hapësirave publike dhe kujdesi i pamjaftueshëm për sipërfaqet e gjelbra publike.

Nga Rajoni Juglindor janë pranuar katër përgjigje, të gjitha nga Komuna e Strumicës, kryesisht lidhur me mirëmbajtjen e hapësirave publike dhe gjelbërimit. Në një rast është raportuar edhe ndotja e ajrit. Në rajonet e tjera të analizuara shfaqen raportime për deponi ilegale dhe menaxhim të papërshtatshëm të mbeturinave, ndërsa nga Rajoni i Pollogut nuk është pranuar asnjë përgjigje në pyetësorin shtesë.

Ndonëse qytetarët arrijnë t’i identifikojnë problemet e dukshme mjedisore, çështjet më komplekse dhe më pak të dukshme marrin më pak vëmendje. Në 53 raportimet e analizuara nuk janë përmendur probleme me ndotjen e ujit dhe tokës, ndërsa ndotja e ajrit është përmendur vetëm një herë.

Këto gjetje tregojnë nevojën për më shumë aktivitete informuese dhe edukative mbi format e ndryshme të ndotjes, shkaqet e tyre dhe ndërlidhjen mes tyre.

Raportimi nuk mjafton: nevojitet informim kthyes

Një nga gjetjet më të rëndësishme të analizës lidhet me trajtimin e raportimeve pas dorëzimit të tyre.

Nga 53 qytetarët që iu përgjigjën pyetësorit shtesë, pesë deklaruan se problemi i raportuar ishte zgjidhur. Kjo përfaqëson 9,4% të përgjigjeve të analizuara. Megjithatë, asnjë nga të anketuarit nuk deklaroi se ishte kontaktuar drejtpërdrejt nga komuna pas paraqitjes së raportimit.

Sipas përgjigjeve të qytetarëve, rastet e zgjidhura përfshijnë largimin e drurëve të rrëzuar pas motit të keq, pastrimin e deponive ilegale dhe mbetjeve ndërtimore të vendosura në vende të papërshtatshme në Komunën e Karposhit, zgjidhjen e një problemi me deponi ilegale në Komunën e Gjorçe Petrovit dhe largimin e mbeturinave të vëllimshme të hedhura në mënyrë të papërshtatshme në Komunën e Kumanovës.

Është e rëndësishme të theksohet se këto rezultate bazohen në deklarimet e vetë qytetarëve dhe nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur përmes kontrolleve në terren apo dokumentacionit zyrtar.

Gjetjet theksojnë nevojën për një proces të qartë që ndjek çdo hap pas raportimit: konfirmimin e pranimit të raportimit, informimin se cilit institucion i është përcjellë, ndjekjen e masave të ndërmarra dhe njoftimin për rezultatin përfundimtar.

Komunikimi me komunat mbetet sfidë

Në kuadër të aktiviteteve, ekipi i projektit u përpoq të vendoste kontakt me të gjitha 80 komunat e vendit përmes postës elektronike dhe telefonit, me qëllim prezantimin e mjetit dhe shqyrtimin e mundësive për bashkëpunim.

Sipas raportit, komunikimi u vendos me afërsisht gjysmën e komunave. Gjatë këtij procesi u konstatua se 13 komuna nuk kishin numër telefoni funksional dhe publikisht të qasshëm, ndërsa 26 komuna të tjera, të cilat kishin numra telefoni të disponueshëm, nuk iu përgjigjën thirrjeve të ekipit të projektit.

Gjithashtu, u realizuan takime të drejtpërdrejta me përfaqësues të Komunës së Kisella Vodës dhe Komunës së Aerodromit për të diskutuar mundësitë e bashkëpunimit.

Këto përvoja theksojnë rëndësinë e informatave të qasshme të kontaktit, komunikimit në kohë dhe krijimit të mekanizmave funksionalë përmes të cilëve raportimet e qytetarëve do të arrijnë te institucionet përgjegjëse.

Si mund të përmirësohet procesi?

Bazuar në rezultatet e pilotimit, raporti paraqet rekomandimet e mëposhtme për trajtimin më efikas të problemeve lokale mjedisore:

• Krijimi i një sistemi të qartë dhe transparent për pranimin, përcjelljen, monitorimin dhe zgjidhjen e raportimeve.
• Përditësimi i rregullt i informatave të kontaktit të komunave dhe përmirësimi i komunikimit me qytetarët.
• Vendosja e një evidence të unifikuar për secilin raportim, duke përfshirë datën e paraqitjes, komunën përgjegjëse, masat e ndërmarra dhe statusin përfundimtar.
• Sigurimi i një konfirmimi automatik për pranimin e raportimeve dhe informimi se ku janë përcjellë ato, kur kjo është e mundur nga aspekti teknik dhe ligjor.
• Analiza e rregullt e të dhënave të mbledhura për identifikimin e problemeve të përsëritura, zonave më të prekura dhe çështjeve që mbeten të pazgjidhura.
• Bashkëpunimi më i madh ndërmjet komunave, organizatave të shoqërisë civile dhe mediave për informimin dhe edukimin mbi çështjet mjedisore.
• Përfshirja aktive e të rinjve përmes shkollave, qendrave rinore, këshillave rinore dhe organizatave të shoqërisë civile.
• Promovimi i vazhdueshëm i mjetit dhe vlerësimi periodik i efikasitetit të tij.

Një mjet digjital për pjesëmarrje më të madhe qytetare

Pilotimi tregoi se ekziston nevojë praktike për një mekanizëm digjital të qasshëm përmes të cilit qytetarët mund të raportojnë problemet lokale mjedisore. Megjithatë, numri i raportimeve të paraqitura është vetëm një pjesë e pasqyrës. Efikasiteti i vërtetë varet edhe nga fakti nëse institucionet përgjegjëse veprojnë pas raportimeve, nëse qytetarët marrin informacione kthyese dhe nëse të dhënat e mbledhura përdoren për planifikim dhe avokim afatgjatë.

Që mjeti “Raporto një problem” të vazhdojë të funksionojë edhe pas përfundimit të projektit, nevojitet qasje e vazhdueshme teknike, përditësim i kontakteve me komunat, monitorim sistematik i raportimeve dhe promovim i rregullt.

Qytetarët, veçanërisht të rinjtë, duhet të njihen si pjesëmarrës aktivë në identifikimin e sfidave mjedisore dhe propozimin e zgjidhjeve. Përmes bashkëpunimit më të mirë ndërmjet pushtetit lokal, sektorit civil, mediave dhe komunitetit, mekanizmat digjitalë mund të kontribuojnë në një qeverisje më transparente dhe pjesëmarrje më aktive në mbrojtjen e mjedisit.

Mjeti “Raporto një problem” është i qasshëm në www.zzz.org.mk.

Rreth projektit “Së bashku për Avokim të Gjelbër – ZZZ”

Projekti “Së bashku për Avokim të Gjelbër – ZZZ” u realizua në periudhën nga 1 dhjetori 2023 deri më 30 shtator 2026. Bartës i projektit është Qendra për Aktivizëm Rinor KRIK nga Shkupi, në partneritet me Qendrën për Iniciativa Sociale NADEZH dhe Shoqatën e Punëtorëve Socialë të Maqedonisë (ZRSM), me mbështetjen e Qeverisë së Zvicrës përmes Civica Mobilitas.

Projekti synon integrimin e perspektivës së gjelbër në punën sociale dhe rinore, përmirësimin e mirëqenies së njerëzve, forcimin e qëndrueshmërisë së komuniteteve ndaj ndryshimeve klimatike dhe promovimin e së drejtës për një mjedis të shëndetshëm për të gjithë.

Përmbajtja e këtij teksti është përgjegjësi e vetme e Qendrës për Aktivizëm Rinor KRIK dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Qeverisë së Zvicrës, Civica Mobilitas apo organizatave partnere.